Clean Ships Maritime Technology Network (2010)

Zowel bedrijven als kennisinstellingen in de maritieme sector werken de laatste jaren hard aan het ‘vergroenen’ van scheepvaart en offshore activiteiten. Om deze initiatieven te bundelen is door het Maritiem Kennis Centrum het Clean Sea Shipping programma ontwikkeld (bij sommigen beter bekend als de Maritieme Milieubalans). Om dit programma tot uitvoering te laten komen is met financiering uit het Maritiem Innovatie Programma (MIP) een thematisch netwerk in het leven geroepen met de titel ‘Clean Seas Maritime Technology Network’.

Doel van het Netwerk

De kern van daadwerkelijke verduurzaming van de sector ligt in een integrale benadering van de verbetering van de milieuprestaties. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar gasvormige emissies, maar tegelijkertijd ook naar bijvoorbeeld de uitloging uit aangroei-werende coatings, emissie van geluid of de lozing van ballastwater. Op dit moment is een dergelijke integrale benadering nog niet beschikbaar. Het doel van dit Maritiem Technologie Netwerk (MTN) is het overdragen van kennis en informatie die nu specifiek bij kennisinstellingen op maritiem en marien technologisch gebied aanwezig is, onderling en naar industrie, zodat deze partijen met elkaar in staat zijn vorm te geven aan de ontwikkeling en implementatie van deze integrale benadering. Dit MTN, met een looptijd van anderhalf jaar, moet leiden tot meerdere nieuwe samenwerkingsprojecten in het kader van Deelprogramma 1, 3 en 4 van het MIP.

Belangrijkste activiteiten van het netwerk zijn:

  • opstellen overzicht van alle reeds lopende activiteiten
  • entameren van betrokkenheid van bedrijven, overheid, NGO’s en kennisinstellingen
  • uitwisselen en overdracht van ideeën en kennis tbv het opstellen van een visie op een duurzame ontwikkeling van de sector
  • initiëren van onderzoeksprojecten gericht op ontwikkeling en realisatie van de integrale beoordelingsmethodiek
  • het initiëren en stimuleren van gezamenlijke ontwikkelingsactiviteiten

Het netwerk richt zich primair op de scheepsbouwsector, rederijen (bij voorkeur de individuele bedrijven), kennisinstellingen en de nationale overheid (V&W, VROM, EZ). Als trekker treedt IMARES (onderdeel van de Wageningen Universiteit en Research Centre, thans 'Wageningen Marine Research') op, het toegepast marien wetenschappelijk onderzoeksinstituut dat zich richt op het verduurzamen van de maritieme sector op basis van haar gedegen kennis van het mariene ecosysteem. De activiteiten zullen worden afgestemd en waar mogelijk in samenwerking worden uitgevoerd met het 'Platform Scheepsemissies', dat wordt gedragen door onder meer Scheepsbouw Nederland (thans 'Netherlands Maritime Technology - NMT') en 'Stichting de Noordzee'.

Inventarisatie

De uitvoering van het thematisch netwerk is gestart met het maken van een inventarisatie van projecten die op dit moment worden uitgevoerd, recentelijk zijn afgerond of binnenkort zullen starten. Door de verwachtte toekomstige ontwikkelingen (mede ingegeven door het internationaal beleid) te vergelijken met het overzicht van reeds uitgevoerde projecten ontstaat een scherp beeld van de aandacht die nodig is om de komende jaren vooruit te kunnen.

In korte tijd is een groot aantal projecten verzameld, waarvan 49 in belangrijke mate op één of meerdere verduurzamingsaspecten was gericht (zie figuur 1).Alhoewel niet volledig, geeft dit aantal een goed beeld van de aandacht voor onderzoek naar verduurzaming van scheepvaart en offshore activiteiten. Niet geheel onverwacht blijkt ruim de helft van alle projecten gericht te zijn op het reduceren van gasvormige emissies, met name door evaluatie van alternatieve brandstoffen, alternatieve energievoorziening, lichtere constructies en reductie van wrijvingsweerstand. Alhoewel veel kleiner in aantal, krijgt reductie van emissies naar water ook relatief veel aandacht, met name door onderzoek naar ballastwater behandeling en alternatieve anti-fouling coatings. Andere relevante thema’s zijn: (integrale) indices voor milieuprestaties, ketenanalyses (LCA) en het milieubewustzijn van zeevarenden.

Fig 1 Verdeling verduurzamingsprojecten over thema's

Figuur 1. Verdeling van verduurzamingsprojecten over de verschillende thema’s.

Toekomstig beleid

Alhoewel een groen imago steeds belangrijker wordt om een goede concurrentiepositie te ontwikkelen, blijkt dat huidige en toekomstige wetgeving nog steeds de belangrijkste drijfveer is voor verbetering van de milieuprestaties.

Vanwege haar mondiale bereik zijn milieumaatregelen van IMO (International Maritime Organisation) het meest bepalend voor innovaties, zoals bijvoorbeeld de huidige ontwikkeling van ballastwaterbehandelingsinstallaties om te kunnen voldoen aan de IMO ‘Ballastwater Management Convention’.

Een belangrijke ontwikkeling op mondiaal nivo is de Energy Efficiency Design Index (EEDI) en het Ship Energy Efficiency Management Plan (SEEMP), beide gebaseerd op het continu aanscherpen van de normering voor gasvormige emissies en brandstofverbruik op basis van de actuele ‘best practice’.

Op regionaal nivo speelt de ontwikkeling van het Europese Maritieme Beleid een belangrijke rol. Met deze ‘Maritime Policy’ zet Europa in op een groeiende en economisch sterke maritieme sector. Voorwaarde bij deze groei is een duurzame ontwikkeling van de sector volgens een ecosysteem gerichte benadering. Kennis van het mariene ecosysteem is nodig om de juiste innovaties te initiëren die nodig zijn om een duurzame maritieme sector mogelijk te maken. Nieuwe onderwerpen zoals onderwatergeluid en de introductie van exotische soorten door aangroei aan de romp komen hierdoor op de agenda van de lidstaten.

Themabijeenkomsten

Uit de inventarisatie van verduurzamingsprojecten is gebleken dat een aantal aandachtsvelden tot nu toe onderbelicht zijn gebleven. Het doel van het thematisch netwerk is juist deze thema’s onder de aandacht te brengen, kennis en informatie rond deze thema’s uit te wisselen en, waar nodig, nieuwe ontwikkelingen te initiëren en stimuleren.

Om deze doelen te realiseren worden met ingang van september bijeenkomsten georganiseerd waar, per gebied, een gevestigd spreker de status en ontwikkeling op het betreffende gebied uiteenzet. Hiermee worden handvatten aangereikt voor discussie met de industrie en kennisinstellingen waaruit moet blijken waar de aandacht van bedrijven in de nabije toekomst naar uit moet gaan.

Eindrapportage

Voor de eindrapportages van het MAR09903 - Clean Seas MTN project volg deze link.

 

Terug naar MKC-projecten-pagina

© Copyright MKC - 2019